Geen professionaliteit in gemeentelijk vastgoed

Friday 31 October 2014

56 procent van de gemeenten kent geen vastgoedbeleid. Bij 69 procent van de Nederlandse gemeenten zijn geen vastgoedprocessen omschreven. Dat gebrek aan professionaliteit staat in schril contrast met de enorme omvang van de gemeentelijke vastgoedportefeuille: zo’n 30 tot 35 miljard euro aan schoolgebouwen, gemeentehuizen, woningen, wijkcentra, musea enzovoorts.

Dat blijkt uit het Landelijk Onderzoek Vastgoedmanagement Nederlandse Gemeenten 2014 (LOVGM) van Instituut VGM en SBRCURnet waaraan 129 van de 403 Nederlandse gemeenten deelnamen. De hoge respons maakt het tot een zeer representatief onderzoek. De resultaten werden bekendgemaakt tijdens de Gemeentelijke Vastgoed Dag 2014 die dinsdag 28 oktober plaatsvond in de Nyenrode Business School in Breukelen.

Onderzoekers Patrick de Kort en Walter Rozendaal gaven in hun artikel in het oktobernummer van Vastgoedmarkt al een korte vooruitblik op hun bevindingen, maar de volledige uitkomsten zijn ronduit verbijsterend. Centrale vraag was of vastgoed professioneel is georganiseerd. Het onthutsende antwoord is volgens de onderzoekers ‘dat er op basis van deze antwoorden helemaal geen sprake kan zijn van professionaliteit!’. Deze nonchalance is onbegrijpelijk, gezien de enorme omvang van de gemeentelijke vastgoedportefeuille, zo’n 30 tot 35 miljard euro aan WOZ-waarde, en de grote financiĆ«le problemen waarmee veel gemeenten worstelen.

Uit de antwoorden kan niet anders worden geconcludeerd, om het maar even eufemistisch te zeggen, dan dat vastgoed ‘geen duidelijke plek’ binnen de gemeente heeft en ‘vaak matig’ is georganiseerd:

- Bij 74 procent van de gemeenten is de vastgoedinformatie van slechte tot gemiddelde kwaliteit.

- Bij 65 procent zijn geen vastgoedprocedures vastgelegd.

- Bij 54 procent zijn geen vastgoed managementfuncties omschreven.

- Bij 52 procent is qua vastgoed geen tot een gemiddeld kennis- en opleidingsniveau.

- Bij 50 procent van de gemeenten is geen centrale basisadministratie.

- Bij 46 procent is er geen ‘vastgoed’ verantwoordelijk directie/MT-lid.

- Bij 41 procent is geen vastgoedmanagementinformatie beschikbaar.

- Bij 80 procent zien college en directie geen tot gemiddeld het belang van vastgoed als een kernactiviteit voor het bereiken van gemeentelijke doelstellingen.

- Bij 65 procent van de gemeenten is geen tot gemiddeld structureel overleg met beleidsafdelingen over vastgoedvraagstukken.

- Bij 60 procent is geen enkele tot gemiddelde aandacht van college en directie/MT voor vastgoed.

De Kort en Rozendaal noemen het op orde krijgen van de basisgegevens en het centraliseren van de vastgoedfunctie belangrijke eerste stappen naar professioneel vastgoedbeleid. Gemeenten moeten vervolgens bepalen van elk individueel object de toekomst bepalen ‘Centraliseer nu!’, hield De Kort zijn gehoor kernachtig voor in Breukelen. ‘Heb een strategie voor morgen. En wees altijd verkoop gereed’.

Spreker Geert Boeve vindt het ‘onaanvaardbaar’ dat gemeentes inwoners confronteren met nieuwe bezuinigingen en belastingverhogingen, zolang het gemeentelijk vastgoedbeleid niet op orde is. Volgens deze oud-wethouder van Amersfoort en voormalig Ambassadeur Maatschappelijk Vastgoed van de VNG zijn er veel kostenbesparingen te realiseren. ‘Waarom moeten er bijvoorbeeld in de binnenstad van Amersfoort op drie verschillende locaties cursussen pottenbakken georganiseerd worden? Dat kun je toch bundelen!’

Uit onderzoek van adviesbureau AT Osborne onder veertig gemeenten blijkt vastgoed wel degelijk onder de aandacht te komen als besparingspost. Volgens dit onderzoek, waarvan de resultaten nog niet officieel zijn gepubliceerd, streeft 68 procent van de Nederlandse gemeenten naar het verlagen van vastgoed gerelateerde kosten. Slechts 8 procent is echter bezig met het promoten en marketen van hun vastgoedportefeuille, zo bleek uit de lezing van AT Osborne consultant Stef Weekers.

Veel gemeentes mogen het vastgoedlicht nog niet gezien hebben, adviseurs nadrukkelijk wel! Van de 200 deelnemers aan de Gemeentelijk Vastgoed Dag 2014 bestond ruwweg de helft uit gemeenteambtenaren, de rest waren netwerkende vastgoedconsultants en andere dienstverleners op zoek naar handel.